Akıllı Yönlendirme: Kanal kârlılığı

Kanal kârlılığı sekmesi (Envanter › Akıllı Yönlendirme › Kanal kârlılığı), sistemin "bu ürünü nerede satmak daha kârlı?" sorusunu cevaplarken kullandığı bilgileri tutar. Her kanalda bir satıştan nelerin kesildiğini ve ürünlerin ortalama alış maliyetini burada girersiniz. Sistem bir ürünü pazaryerinde kısmayı ancak kendi kanalımızda ürün başına belirgin biçimde daha çok kazandığımızı hesaplayabildiğinde düşünür.

Bilgisi eksik kanal, kategori ya da ürün grubunda sistem pazaryerini kısmaz; ürün pazaryerinde normal gösterilmeye devam eder. Yani eksik bilgi satış kaçırmaz, yalnız korumayı devre dışı bırakır.

Kanal kârlılığı nedir?

Bir ürünü sattığınızda elinize kalan tutara ürün başı kazanç denir:

Ürün başı kazanç = satış fiyatı − alış − komisyon − ödeme − kargo − iade payı

Bu hesap her kanal için ayrı yapılır. Sistem kendi kanalımızdaki (web sitesi ve mobil uygulama) kazancı her pazaryerindeki kazançla karşılaştırır. Kendi kanalımız daha kazançlıysa ve ürün orada yeterince hızlı satıyorsa, pazaryerinde gösterilen adedi sınırlayarak ürünü kendi kanalımıza ayırmayı önerir.

Satış fiyatını siz girmezsiniz: sistem her kanalda son 28 günde gerçekleşen ortalama satış fiyatını kullanır. Bir pazaryerinde son 28 günde satış yoksa o pazaryeri için kendi kanalımızın fiyatı alınır.

Tablo: bir satıştan ne kesiliyor?

<video controls preload="metadata" playsinline poster="https://files.docs.hebiar.com/videos/console/inventory/routing/kanal-karliligi.tr.jpg" src="https://files.docs.hebiar.com/videos/console/inventory/routing/kanal-karliligi.tr.mp4"><a href="https://files.docs.hebiar.com/videos/console/inventory/routing/kanal-karliligi.tr.mp4">Videoyu açın</a></video>

Tablonun ilk satırı Kendi kanalımızdır (web sitesi ve mobil uygulama), altında her etkin pazaryeri kanalı bir satırdır. Kalemler:

• Oranları yüzde olarak yazın: 12,5 yazarsanız %12,5 anlaşılır. Oranlar %0 ile %100 arasında olmalıdır.
• Tutarlar 0 ile 1.000.000 arasında olmalıdır. Sabit tutarlar KDV dahil ve ürün başına girilir; komisyon ve ödeme oranları da KDV dahil satış fiyatına uygulanır.
• Boş bıraktığınız hücre "girilmedi" demektir, 0 değildir. Gerçekten kesinti yoksa 0 yazın.
• Yapıştırdığınız değerdeki para birimi ve yüzde işaretleri temizlenir ("₺ 1.234,50" → 1234,5). Sayının içindeki boşluk yalnız binlik ayracı olarak kabul edilir ("1 234,50"). Anlamı belirsiz yazımlar ("1.2.3", "0,5.5", "00.123") kabul edilmez; hücre altında uyarı çıkar. "0.125" gibi sıfırla başlayan yazım ondalık sayılır (0,125).

Kategoriler

Komisyonlar kategoriye göre değişebilir. Tablonun üstündeki Kategori kutusundan bir kategori seçin ya da Kategori ekle ile yeni bir kategori kodu yazın.

• Tüm kategoriler (varsayılan): kategoriye özel satırı olmayan bütün ürünler için geçerlidir.
• Bir kategorinin kendi satırı varsa o satır geçerlidir. O satırda boş bıraktığınız kalem varsayılandan alınmaz, "girilmedi" sayılır.
• Kategorinin kendi satırı yoksa hücrelerde varsayılan değerler soluk görünür. Bir hücreyi değiştirdiğiniz anda o kanal için bu kategoriye özel satır oluşur ve gördüğünüz değerlerle kaydedilir. Varsayılan sonradan değişirse bu kategori satırı değişmez; kendi değerleriyle kalır.
• Bir kategori satırındaki bütün kalemleri silerseniz satır "girilmedi" sayılır ve o kategoride koruma çalışmaz.

Satır içi düzenleme

Bir hücreye tıklayın ve değeri yazın. Enter alttaki satırın aynı kolonuna geçer (Shift + Enter yukarı), Tab sağdaki hücreye geçer, Esc hücreyi düzenlemeye başladığınız andaki değerine döndürür.

Değişen satırlar Değişti rozetiyle işaretlenir ve sayfanın altında Değişiklikleri kaydet (N) çubuğu çıkar.

• Değişiklikleri kaydet bütün değişiklikleri tek seferde kaydeder: ya hepsi kaydedilir ya hiçbiri. Tek seferde en çok 500 satır kaydedilebilir; daha fazlası için Excel ile yükleyin.
• Hatalı bir değer varsa hücre kırmızı çerçeveyle işaretlenir ve altında ne yapmanız gerektiği yazar; düzeltmeden kaydedemezsiniz. Sunucu bir değeri reddederse hata yine ilgili hücrenin altında görünür.
• Vazgeç kaydedilmemiş bütün değişiklikleri geri alır.
• Kaydetmeden başka bir sekmeye ya da sayfaya geçmek isterseniz sistem sorar: Sayfada kal ya da Değişiklikleri at ve ayrıl.

Kaydedilen değerler bir sonraki karar turunda kullanılmaya başlar.

Ctrl/⌘ + S kaydeder. Excel yüklemesi sürerken kayıt kapalıdır.

Siz düzenlerken değişen satırlar

Kaydet'e bastığınızda sistem önce tablonun güncel hâlini okur. Siz düzenlerken başka bir kullanıcı ya da bir Excel yüklemesi aynı satırı değiştirdiyse kayıt durur ve Bu satırlar siz düzenlerken değişti penceresi açılır (değişen satırlar listelenir). Bir satır tüm kalemleriyle kaydedildiği için, sormadan kaydetmek o değişikliği geri alırdı.

• Güncel değerleri al, değişikliklerimi üstüne uygula: tablo güncel değerlerle yenilenir, yalnız sizin değiştirdiğiniz hücreler bunların üstüne uygulanır; aynı hücreyi siz de değiştirdiyseniz sizin yazdığınız değer kalır. Kontrol edip yeniden Kaydet'e basın.
• Vazgeç: hiçbir şey kaydedilmez; değişiklikleriniz ekranda kalır.

Aynı pencere, Excel yüklemesi bittiğinde ya da tablo kendiliğinden yenilendiğinde düzenlediğiniz satır değişmişse de açılır.

Çok uzun liste

Kayıt sayısı çok fazlaysa liste kısaltılarak gösterilir ve kârlılık tablosu bu ekranda düzenlenemez (bazı kategori satırları listede görünmediği için yanlışlıkla üzerlerine yazılmasın diye). Toplu değişiklik için Excel ile yükleyin; alış oranları yine düzenlenebilir.

Ortalama alış oranı nasıl belirlenir?

Ortalama alış oranları bölümünde ürünün alış maliyetini, kendi kanalımızdaki satış fiyatının yüzdesi olarak girersiniz. Örneğin 1.000 liraya sattığınız bir ürünü ortalama 450 liraya alıyorsanız oran 45'tir.

• Tüm ürünler (varsayılan) satırı en üsttedir ve kendi oranı olmayan her ürün grubu için geçerlidir.
• Belirli bir ürün grubunun maliyet yapısı farklıysa Ürün grubu ekle ile o grubun kodunu ve oranını girin. Sistem önce ürünün kendi grubunun oranına, yoksa "Tüm ürünler" oranına bakar.
• Oran %0'dan büyük, %100'den küçük olmalıdır.
• Bir ürün grubunun oranını silmek için satırdaki çöp kutusu simgesine basın; silme, kaydedene kadar geri alınabilir.
• Alış oranı girilmeyen ürünlerde pazaryeri kısılmaz. "Tüm ürünler" oranı yoksa sayfanın üstündeki Eksik bilgiler kutusu bunu söyler.

Oranı belirlerken son birkaç ayın toplam alış tutarını aynı dönemdeki kendi kanal satış tutarına bölebilirsiniz. Tam doğru olması gerekmez; sistem bu oranı yalnız kanalları birbiriyle karşılaştırmak için kullanır ve iki kanalda aynı alış maliyeti düşülür.

Eksik bilgiler

Sekmenin üstündeki Eksik bilgiler kutusu nelerin girilmediğini kısaca sayar, örneğin:

• "3 pazaryeri kanalının komisyon oranı girilmemiş."
• "Kendi kanalımızın kargo bedeli girilmemiş."
• "2 kategoride eksik bilgi var."
• "Tüm ürünler için varsayılan alış oranı yok."

Eksiği olan kategoriler kutunun altında listelenir; birine tıklayınca tablo o kategoriye geçer. Kutu, eksik kalmadığında kendiliğinden kaybolur.

Excel ile toplu yükleme

Çok sayıda kanal ve kategoriyi tek seferde girmek için:

1. Şablonu indir düğmesine basın. Şablonda kolonlar ve kanal listesi hazır gelir.
2. margins sayfasını doldurun:
   • channel_id: pazaryeri kanalının numarası (şablondaki channels sayfasında yazar); kendi kanalımızın satırı için D2C yazın.
   • category_code: kategori kodu; boş bırakırsanız varsayılan (tüm kategoriler) satırı olur.
   • commission_pct, payment_pct, return_pct: oranlar yüzde olarak (12,5). Hücre yüzde biçimliyse (%12,5) de doğru okunur.
   • payment_fixed_fee, shipping_cost, return_cost: tutarlar, KDV dahil, ürün başına.
3. Alış oranlarını isteğe bağlı purchase_rates sayfasına yazın: sku_group (boş = tüm ürünler) ve purchase_pct (yüzde).
4. Kolon adlarını değiştirmeyin, formül kullanmayın (hücreye değerin kendisini yazın). Boş hücre "girilmedi" demektir.
5. Dosyayı Excel dosyasını seçin ya da buraya bırakın alanına sürükleyin ya da tıklayıp seçin, sonra Yükle'ye basın. Yalnız .xlsx dosyaları, en çok 2 MB ve en çok 5.000 satır yüklenebilir.

Dosya arka planda işlenir; sayfadan ayrılabilirsiniz. İşlerken sekmenin üstünde "Excel'den kârlılık yükleniyor" şeridi ve ilerleme çubuğu görünür; aynı iş İşlemler sekmesinde de izlenir. Bittiğinde sonuç cümlesi çıkar (ör. "12 satır okundu (10 kârlılık, 2 alış oranı), 3 kayıt değişti") ve tablo kendiliğinden yenilenir.

Bir satır bile hatalıysa hiçbir satır kaydedilmez. Hatalar sayfa, satır numarası, kolon ve sorunla birlikte bir tabloda listelenir (ör. "Kârlılık sayfası · 14 · commission_pct · Oran %0 ile %100 arasında olmalı"). Dosyada hepsini düzeltip yeniden yükleyin. İlk 100 hata gösterilir; daha fazlası varsa kaç tane kaldığı yazar.

Önceki yükleme sürerken ikinci bir dosya yüklenemez; "Önceki Excel yüklemesi hâlâ sürüyor" uyarısı çıkar. İlkinin bitmesini bekleyin. Excel yüklemesi İşlemler sekmesinden yeniden denenmez; dosyayı bu sekmeden yeniden yükleyin.

Kaydedilmemiş değişiklikleriniz varken Excel yüklerseniz, yükleme bitince tablo dosyadaki değerlerle yenilenir; önce değişikliklerinizi kaydetmeniz önerilir.

"Örnek hesap" nasıl okunur?

Tablonun altındaki Örnek hesap kutusu, girdiğiniz değerlerle bir üründe her kanalda elinize ne kaldığını adım adım gösterir. Değerler kaydedilmeden de hesaba katılır; yazdıkça sonuç güncellenir.

• Örnek satış fiyatı: varsayılan 1.000. Kendi ürünlerinize yakın bir fiyat yazın.
• Karşılaştırılan pazaryeri: kendi kanalımızın hangi pazaryeriyle karşılaştırılacağı.
• Ürün grubu (alış oranı): alış maliyetinin hangi ürün grubunun oranıyla hesaplanacağı.
• Kategori, tablodan seçtiğiniz kategoridir.

Kutudaki tablo her kanal için şu adımları gösterir:

Örnek: satış fiyatı 1.000, alış oranı %50, kendi kanalımızda komisyon %32, pazaryerinde %38, diğer kalemler 0 ise kendi kanalımızda 1.000 − 500 − 320 = 180, pazaryerinde 1.000 − 500 − 380 = 120 kalır. Kutudaki Sonuç cümlesi "Bu üründe kendi kanalımızda satmak, pazaryeri karşısında ürün başına 60 daha kazançlı" der ve farkın oranını (%50) gösterir. Oran en çok bir ondalıkla yazılır (ör. %56,9).

Sonuç cümlesi şunlardan biri olur:

• Kendi kanalımız daha kazançlı: ürün kendi kanalımızda yeterince hızlı satıyorsa sistem bu farkı korumaya çalışır.
• Pazaryeri daha kazançlı ya da iki kanal eşit: sistem bu pazaryerini kısmaz.
• Kendi kanalımızda kâr kalmıyor: sistem zararına satışı korumaz, pazaryerini kısmaz.
• Hesaplanamıyor: hangi bilginin eksik olduğu yazar (ör. "kendi kanalımızın kargo bedeli ve alış oranı eksik").

Örnek hesap, sistemin kararlarda kullandığı hesabın aynısıdır; tek fark, gerçek hesapta satış fiyatının her kanalın son 28 gün ortalaması olmasıdır.

Yetkiler

• Kanal kârlılığı ve alış oranları ticari bilgidir. Kârlılığı gör yetkisi olmayanlar bu sekmede tutar görmez; "Kârlılık tutarlarını görme yetkiniz yok" yazar. Sekmenin adı yine görünür.
• Kârlılığı düzenle yetkisi olmayanlar tabloyu yalnız görür; düzenleme, kaydetme ve Excel düğmeleri görünmez, nedeni sekmede yazar.

Sık yapılan hatalar

• Oranı ondalık yazmak: %12,5 komisyon için 12,5 yazın, 0,125 değil. 0,125 yazarsanız %0,125 anlaşılır.
• Boş bırakmak ile 0 yazmak: boş hücre "girilmedi" sayılır ve o kanalda pazaryeri kısılmaz. Kesinti yoksa 0 yazın.
• KDV hariç tutar girmek: sabit tutarlar (ödeme sabiti, kargo, iade maliyeti) KDV dahil girilmelidir; satış fiyatı da KDV dahildir.
• Kategori satırında kalemi boş bırakmak: kategoriye özel satırda boş kalem varsayılandan alınmaz. Tüm kalemleri doldurun.
• Alış oranını girmemek: "Tüm ürünler" oranı yoksa, kendi oranı olmayan hiçbir üründe pazaryeri kısılmaz.
• Excel'de kolon adını değiştirmek ya da formül kullanmak: dosya reddedilir. Şablonu indirip kolonlara dokunmadan doldurun.
• Kendi kanalımızı Excel'de numarayla yazmak: kendi kanalımızın satırında channel_id kolonuna D2C yazılır.

İlgili makaleler

• Akıllı Yönlendirme — başlarken; kârlılık kurulumun ilk adımıdır
• Nasıl çalışır? — sistem kazancı nasıl karşılaştırır, eksik bilgide ne yapar
• Kural setleri — kâr eşikleri ve deneme
• Kararlar — "Neden?" penceresindeki kazanç ayrıntısı
• İşlemler — "Excel'den kârlılık yükleme" işi
• Sık sorulanlar — "Fiyatlı satış yok" (fiyat eksik) ya da "Alış oranı girilmemiş" ne demek?